10. Bias en belangen

Wat is bias?

Bias is systematische vertekening waardoor een schatting of conclusie gemiddeld van de waarheid afwijkt.

Is bias hetzelfde als toeval?

Nee. Toeval veroorzaakt willekeurige schommeling; bias duwt uitkomsten systematisch in een bepaalde richting.

Wat is selectiebias?

Deelnemers of groepen verschillen door de manier waarop zij in het onderzoek terechtkomen.

Wat is performance bias?

Condities krijgen naast de bedoelde interventie verschillende aandacht, zorg of aanvullende aanpakken.

Wat is detectiebias?

De uitkomst wordt verschillend gemeten of beoordeeld door kennis van de conditie of ongelijke procedures.

Wat is attrition bias?

Uitval verschilt tussen groepen of hangt samen met uitkomsten, waardoor overblijvers geen eerlijke vergelijking vormen.

Wat is selectieve uitkomstrapportage?

Alleen gunstige uitkomsten, meetmomenten of analyses worden volledig gerapporteerd.

Wat is publicatiebias?

Studies met opvallende of positieve resultaten worden vaker gepubliceerd en gevonden dan nul- of negatieve resultaten.

Wat is p-hacking?

Veel analysekeuzes uitproberen en vooral de varianten rapporteren die statistisch opvallend zijn.

Wat is HARKing?

Een hypothese achteraf bedenken nadat resultaten bekend zijn en deze presenteren alsof zij vooraf was opgesteld.

Wat is confirmation bias?

Mensen zoeken, wegen of interpreteren informatie makkelijker in lijn met bestaande verwachtingen.

Wat is verwachtingseffect bij onderzoekers?

Kennis van de gewenste uitkomst beïnvloedt onbewust uitvoering, contact, codering of beoordeling.

Hoe kan confounding vertekenen?

Een derde factor verklaart geheel of gedeeltelijk de waargenomen relatie.

Waarom zijn missende gegevens een risico?

Als ontbrekende waarden samenhangen met kenmerken of uitkomsten, kan analyse van alleen complete gevallen vertekenen.

Wat is belangenverstrengeling?

Een persoonlijk, financieel of professioneel belang kan beslissingen of interpretaties beïnvloeden.

Bewijst financiering door een belanghebbende dat onderzoek fout is?

Nee. Het verhoogt wel de noodzaak om ontwerp, onafhankelijkheid, protocol, data en rapportage kritisch te controleren.

Hoe helpt blindering tegen bias?

Zij beperkt de invloed van verwachtingen bij deelnemers, uitvoerders, beoordelaars of analisten.

Hoe helpt een vooraf geregistreerd protocol?

Het maakt zichtbaar welke vragen, uitkomsten en analyses vooraf waren gepland en wat later veranderde.

Betekent een tekortkoming dat bias zeker aanwezig is?

Niet altijd. Kritische beoordeling gaat meestal over het risico op bias; richting en grootte zijn vaak onzeker.

Welke biascheck gebruik je?

Controleer selectie, uitvoering, blindering, meting, uitval, analysekeuzes, rapportage, publicatie en belangen.